Zawarcie pięknieje. Miasto remontuje elewacje domów sprzed wojny

Czy stare kamienice na gorzowskim Zawarciu odzyskają dawny blask? Miasto stara się wpisać je do rejestru zabytków, a póki co poprawia ich wygląd. Właśnie remontowane są elewacje przedwojennych domów przy ul. Zielonej.

To nie są jeszcze remonty elewacji na taką skalę jak na Trakcie Królewskim, przy ul. Chrobrego i Mieszka. Widać jednak, że na Zawarciu coś drgnęło. Kończy się remont kamienic przy ul. Jerzego. To kilka domów, które stoją samotnie między ul. Grobla a placem budowy Nova Park. Teraz zyskały nowe elewacje, zmienia się też bliskie otoczenie kamienic, remontowany jest chodnik.

Już kilka lat temu wyładniała ul. Grobla. Prywatni właściciele pieczołowicie wyremontowali m.in. secesyjną willę Fischera, czyli dawny WOM, który przez lata stał opuszczony i zdewastowany.

Inny prywatny właściciel w odnowionym budynku dawnej przychodni Sizelu urządził hotelik. Za kolejne kamienice wziął się również Zakład Gospodarki Mieszkaniowej. Przy ul. Zielonej stoi ciąg prostych czynszowych kamieniczek, symetrycznie zamknięty z obu stron domami o dwuspadowych dachach. Rozpoczęło się właśnie ocieplanie elewacji. - Mieszkam w tym domu od 1981 roku i to jest pierwszy taki remont od tego czasu. Ale pewnie i po wojnie nigdy nic tu nie było robione. Cieszę się, bo będzie z pewnością i ładniej, i cieplej. Żeby jeszcze tylko wymienili nam okna - mówi Stanisława Piróg.

Od dawna mieszkańcy tych komunalnych kamienic skarżyli się na zimno i kłopoty z dogrzaniem mieszkań. Inwestycja za 250 tys. zł powinna rozwiązać ten problem. - To nie jest jedyna inwestycja ZGM w tym roku na Zawarciu. Kończymy właśnie prace przy ul. Jerzego za 250 tys. zł. W kamienicach przy ul. Wawrzyniaka rozwiązaliśmy też bardzo ważny problem odprowadzania wód opadowych. Podczas przetargów udało się nam sporo zaoszczędzić i dlatego wzięliśmy się również za ul. Zieloną - wyjaśnia Paweł Jakubowski, dyrektor ZGM.

Przedwojenne kamieniczki nie są objęte ochroną konserwatora zabytków. O ich urodzie decyduje, że zachowany jest cały ten niewielki kompleks, a także klinkierowe obramowania okien i wejść. Pozostaje mieć nadzieję, że nowa elewacja przynajmniej odwzoruje ich pierwotny wygląd. Ten ciąg domów przy ul. Zielonej to praktycznie ostatni element przedwojennej architektury na tej ulicy.

Główna walka o ratowanie zabytkowego Zawarcia dotyczy jednak części dzielnicy leżącej po prawej stronie mostu Staromiejskiego. W ubiegłym roku prezydent złożył wniosek o wpisanie części Zamościa do rejestru zabytków. Prezydent zabiegał o to, aby wpisać do niego cały obszar ulic: Śląskiej, Wawrzyniaka, Towarowej, Waryńskiego, Fabrycznej i Jasnej oraz skwer przy ul. Wawrzyniaka. Jednak zdaniem wojewódzkiego konserwatora zabytków tak zakreślony obszar jest nie do przyjęcia ze względów merytorycznych. - Zaproponowany obszar jest silnie rozczłonkowany, nie jest zwarty jak np. Nowe Miasto. Obejmuje m.in. osiedle przy fabryce Bahra, ale również fragmenty inne, wyrwane z kontekstu - tłumaczył wtedy Błażej Skaziński, kierownik gorzowskiej delegatury Lubuskiego Urzędu Ochrony Zabytków. Według konserwatorów dla tej części Zamościa kluczowym elementem jest teren dawnej Juty (fabryki Bahra). Tymczasem we wniosku prezydenta Juta nie została ujęta, bo miasto skupiło się wyłącznie na budynkach mieszkalnych, które chciałoby remontować na podobnych zasadach jak Trakt Królewski. Konserwator proponuje więc wpis ograniczony tylko do ulic Waryńskiego i Fabrycznej. Podkreśla jednak, że ochroną powinna zostać objęta część Zamościa większa nawet, niż to sugerował prezydent. Tyle że sukcesywnie i jako odrębne obszary. - Prace nad tym trwają i wkrótce powinna zostać wydana opinia - zapowiada Błażej Skaziński. Zdaniem samorządowców i mieszkańców Zawarcia wpisanie dzielnicy do rejestru zabytków jest jedyną drogą do unijnych funduszy i pieniędzy z budżetu miasta.